Skip to main content

Teoretyczne i praktyczne aspekty realizacji prawa petycji

Teoretyczne i praktyczne aspekty realizacji prawa petycjiUchwalona 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP jest aktem, w którym prawa i wolności człowieka i obywatela uregulowano bardzo szeroko. Na ogólną liczbę 243 artykułów ustawy zasadniczej, aż 57 poświęcono określeniu statusu jednostki we współczesnym państwie.

Jednak przez blisko dwie dekady można było odnieść wrażenie, że prawo petycji (art. 63 Konstytucji RP) jest prawem fasadowym. Petycje, skargi i wnioski traktowano zbiorczo, nie wskazując, na czym polega różnica między nimi, i dodatkowo rozpatrzenie ich regulowały przepisy jednej procedury (przepisy art. 221 i n. Kodeksu postępowania administracyjnego). Sytuacja taka w istotny sposób prowadziła do identyfikacji instytucji petycji ze skargami i wnioskami, w zasadzie uniemożliwiając ustalenie samoistnego charakteru tej pierwszej. Dopiero inicjatywa Senatu podjęta w 2013 r. ostatecznie doprowadziła do uchwalenia przez polski parlament ustawy o petycjach, która, jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu, „[…] ma na celu wypełnienie obowiązku dostosowania ustawodawstwa zwykłego do przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to jest do określonego w art. 63 obowiązku ustawowego uregulowania trybu rozpatrywania petycji”.

Mimo uchwalenia tego aktu prawnego podstawowym pytaniem pozostaje czy rzeczywiście nowa ustawa o petycjach może przyczynić się do wzrostu znaczenia prawa petycji, w szczególności zaś tego, czy przyjęte regulacje ustawowe zagwarantują odpowiedni sposób jego egzekwowania. Wielką niewiadomą jest również to, w jaki sposób następować będzie weryfikacja przez adresata petycji istoty roszczenia zawartego w treści konkretnego pisma (wystąpienia), zwłaszcza pod kątem odróżnienia go od sprecyzowanego wieloletnią praktyką mechanizmu identyfikacji treści skarg i wniosków. Problemów, w tym także tych wynikających z procedury postępowania w związku z wpłynięciem petycji do konkretnego organu (np. sądu), wydaje się bardzo dużo i trudno spodziewać się, że uda się je rozwiązać już na początku obowiązywania ustawy o petycjach.

Praca stanowi nie tylko dowód aktywności badawczej autorów poszczególnych opracowań, ale też jest ważną pozycją o wartości naukowej adresowaną do interesujących się problematyką petycji prawników teoretyków, jak i prawników praktyków, politologów, a także studentów tych kierunków. Należy podkreślić, że w polskiej literaturze naukowej brak jest w istocie współczesnych opracowań poświęconych w tak szerokim zakresie prawnemu kształtowi i genezie prawa petycji. Książka pod red. Ryszarda Balickiego i Mariusza Jabłońskiego wypełnia tę lukę.

*****

Tytuł: Teoretyczne i praktyczne aspekty realizacji prawa petycji

Redakcja: Ryszard Balicki, Mariusz Jabłoński

Recenzent: prof. zw. dr hab. dr h.c. multi Bogusław Banaszak

Wydawca: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego

Identyfikator: ISBN 978-83-61370-63-5

Miejsce wydania: Wrocław

Data wydania: 2015

Prawa: © Copyright by Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego

Korekta: Anna Noga-Grochola

Projekt i wykonanie okładki: Karolina Drozd

Skład i opracowanie techniczne: Aleksandra Kumaszka, Tomasz Kalota - eBooki.com.pl

Dostęp online:  http://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/66901

*****

Spis treści
 

Słowo wstępne

Rozdział I. Pojęcie i istota prawa petycji 

Ryszard Balicki
Geneza prawa petycji

Adam Sulikowski
„Prawo petycji” a „prawo do składania petycji”. Warunki sensowności rozróżnienia

Sabina Grabowska, Piotr Kapusta
Pojęcie i charakter prawa petycji

Justyna Michalska
Znaczenie interesu publicznego w zakresie realizacji prawa petycji

Justyna Michalska
Petycja jako instrument kontroli społecznej

Malwina Jaworska
Petycje a skargi i wnioski

Rozdział II. Modele petycji w wybranych krajach 

Ewelina Tylec
Prawo petycji w Wielkiej Brytanii

Anna Śledzińska-Simon
Prawo petycji w Stanach Zjednoczonych

Łukasz Żukowski
Prawo petycji w RFN

Olga Hałub
Prawo petycji w Szwajcarii i Austrii

Krystian Complak
Petycja w konstytucjach państw Ameryki Łacińskiej

Rozdział III. Petycja do Parlamentu Europejskiego 

Daniel Dyjak
Pojęcie, charakter i podmioty uprawnione do złożenia petycji do PE

Daniel Dyjak
Przedmiot i forma petycji do PE

Daniel Dyjak
Procedura postępowania w przedmiocie rozpatrzenia petycji

Rozdział IV. Ewolucja prawa petycji w prawie polskim 

Artur Ławniczak
Kształtowanie się petycji w polskim porządku prawnym w ujęciu historycznym do 1918 r.

Artur Ławniczak
Petycja w II Rzeczypospolitej

Artur Ławniczak
Petycja w Polsce Ludowej

Mateusz Radajewski
Prawo petycji w pracach nad Konstytucją RP

Rozdział V. Konstytucyjny standard prawa petycji 

Mariusz Jabłoński, Justyna Węgrzyn
Prawo petycji jako prawo polityczne

Małgorzata Masternak-Kubiak, Paweł Kuczma
Prawo petycji jako publiczne prawo podmiotowe (aspekt podmiotowy i przedmiotowy)

Joanna Żak
Petycja zbiorowa jako instrument demokracji semibezpośredniej

Iwona Dyś
Petycja jako fundament społeczeństwa obywatelskiego

Mariia Kostetska, Anna Kuchciak
Prawo petycji a prawo występowania ze skargami i wnioskami

Mariusz Jabłoński
Prawo dostępu do informacji publicznej a prawo petycji

Paweł Kuczma
Petycja a wysłuchanie publiczne i lobbing

Michał Jackowski
Prawo petycji a actio popularis

Jakub Rzucidło
Prawo petycji w działalności Senatu i Sejmu RP w latach 2010–2015

Rozdział VI. Ustawowa recepcja prawa petycji 

Sabina Grabowska
Identyfikacja treści prawa petycji

Michał Bernaczyk
Uprawniony i zobowiązany. Redefinicja czy konkretyzacja?

Artur Preisner, Paweł Kuczma
Zakres przedmiotowy prawa petycji i jego ograniczenia

Krzysztof Wygoda
Forma petycji

Rozdział VII. Postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia petycji 

Michał Bernaczyk
Postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia petycji

O Autorach

Facebook Comments Box